Op woensdag 2 december organiseert Studievereniging Ad Interim een bijzondere avond rond de geschiedenis, spiritualiteit en betekenis van de Soevereine Militaire Hospitaalorde van Sint-Jan van Jeruzalem, van Rhodos en van Malta. Jhr. mr. Everard van Weede verzorgt hierover een lezing in het Maltezerhuis aan de Nieuwegracht in Utrecht, de Nederlandse zetel van de Orde. De avond begint om 19.00 uur met de viering van de Heilige Mis in de kapel van het Maltezerhuis. Om 19.45 uur volgt de lezing, waarna vanaf 21.00 uur gelegenheid is voor ontmoeting tijdens een borrel.
Van Jeruzalem naar Malta
De geschiedenis van de Orde van Malta voert terug tot het elfde-eeuwse Jeruzalem. Rond het jaar 1050 ontstond daar een gemeenschap rond een hospitaal dat pelgrims en zieken verzorgde, ongeacht hun afkomst of geloof. Onder leiding van de zalige Gérard ontwikkelde deze gemeenschap zich tot de Hospitaalorde van Sint-Jan. In 1113 erkende paus Paschalis II de gemeenschap officieel als religieuze orde. In de eeuwen daarna groeide zij uit tot een van de markantste instellingen van het middeleeuwse christendom. De ridders waren achtereenvolgens gevestigd in het Heilige Land, op Rhodos en vanaf 1530 op Malta, waaraan de Orde haar tegenwoordig gebruikelijke naam ontleent.
De geschiedenis van de Orde verenigt daarmee elementen die op het eerste gezicht ver uiteen kunnen lijken: religieus leven, ridderlijkheid, verdediging van het christendom en concrete zorg voor zieken en armen.
Tuitio Fidei et Obsequium Pauperum
Deze dubbele opdracht wordt tot op heden samengevat in het traditionele motto van de Orde: Tuitio Fidei et Obsequium Pauperum — de bescherming en bevordering van het geloof en de dienst aan armen en zieken. Daarin ligt ook de theologische betekenis van de Orde. Liefde tot God en liefde tot de naaste worden niet als afzonderlijke opdrachten beschouwd, maar als twee zijden van hetzelfde christelijke leven. De zorg voor zieken en kwetsbaren vindt haar oorsprong niet uitsluitend in filantropie, maar in het herkennen en dienen van Christus in de mens die hulp behoeft.
De Orde van Malta is dan ook tot op heden een religieuze orde van de Katholieke Kerk. Een deel van haar leden legt religieuze geloften af; andere leden leven hun roeping als leken binnen Kerk en samenleving. Wereldwijd is de Orde daarnaast actief met medische, sociale en humanitaire werken.
De Johannieters in Utrecht
De geschiedenis van de Hospitaalridders is ook nauw verbonden met Utrecht. De huidige Sint-Catharinakathedraal werd oorspronkelijk vanaf 1468 gebouwd als kloosterkerk van de karmelieten. In 1529 kwam het complex in handen van de Johannieters, zoals de leden van de Orde van Sint-Jan in de Nederlanden werden genoemd. Zij breidden het klooster uit en voltooiden de kerk omstreeks 1550. Ook de naam Catharina verwijst naar deze periode: de kerk werd gewijd aan de heilige Catharina van Alexandrië, die door de Utrechtse Johannieters bijzonder werd vereerd.
Voor deelnemers die op 24 november met Ad Interim de rondleiding door de Sint-Catharinakathedraal volgen, vormt deze avond daarmee bijna een historisch vervolg. Waar tijdens die rondleiding een tastbaar overblijfsel van de aanwezigheid van de Johannieters in Utrecht centraal stond, richt de bijeenkomst van 2 december zich op de Orde zelf, haar geschiedenis en haar blijvende religieuze opdracht.
Het Maltezerhuis aan de Nieuwegracht in Utrecht, vlakbij de Tilburg School of Catholic Theology.
Het Maltezerhuis
Ook de locatie van de avond vormt zelf een onderdeel van die geschiedenis. Het Maltezerhuis aan de Nieuwegracht 14 is sinds het begin van de twintigste eeuw verbonden met de Nederlandse tak van de Orde van Malta en fungeert als haar zetel in Nederland. Het historische grachtenpand, waarvan de oudste delen uit de zeventiende eeuw dateren, werd na verwerving door de Orde aangepast onder leiding van architect Eduard Cuypers. Het gebouw herbergt onder meer de kanselarij en een eigen kapel en vormt tot op heden een centrum voor bijeenkomsten en activiteiten van de Nederlandse Associatie.
Jhr. mr. Everard van Weede
De lezing wordt verzorgd door jhr. mr. Everard van Weede. Van Weede is sinds 2014 als internationaal vrijwilliger betrokken bij de Orde van Malta en houdt zich daarnaast bezig met lezingen en rondleidingen op het gebied van onder meer geschiedenis, kunst en cultuur. Tijdens de bijeenkomst zal hij ingaan op de ontwikkeling van de Orde door de eeuwen heen, haar religieuze en ridderlijke karakter en de wijze waarop haar historische opdracht tegenwoordig gestalte krijgt.
Programma
19.00 uur: Heilige Mis in de kapel van het Maltezerhuis
19.45 uur: Lezing door jhr. mr. Everard van Weede
21.00 uur: Borrel
21.30 uur: Einde
Datum: woensdag 2 december 2026
Locatie: Maltezerhuis, Nieuwegracht 14, Utrecht
Deelname: gratis
Aanmelden: https://forms.gle/a5HMoE98hyVbD7FSA
Iedereen met belangstelling voor de geschiedenis, spiritualiteit en hedendaagse betekenis van de Orde van Malta is van harte welkom.
