Op woensdag 3 februari 2027 organiseert Studievereniging Ad Interim een Engelstalige lezing door José Antonio Ureta over de rol van de Heilige Maagd Maria in het verlossingswerk van Christus. Ureta komt speciaal voor deze lezing naar Nederland. De bijeenkomst vindt om 19.00 uur plaats in het Ariënsinstituut te Utrecht.
De lezing komt tot stand dankzij bemiddeling binnen het netwerk van samenwerkingspartners van Ad Interim en biedt gelegenheid om vanuit de academische theologie stil te staan bij een onderwerp dat het afgelopen jaar opnieuw volop in de belangstelling is komen te staan: de aard en betekenis van Maria’s medewerking aan de Verlossing.
José Antonio Ureta. Foto door Edward Pentin.
Maria en de Verlossing
Binnen de katholieke theologie bestaat geen twijfel over de unieke plaats van Jezus Christus als de enige Verlosser van de mensheid. Tegelijkertijd kent de traditie aan Maria een bijzondere en geheel van Christus afhankelijke plaats toe binnen Gods heilsplan: door haar fiat, haar goddelijk moederschap en haar verbondenheid met Christus tot onder het Kruis werkte zij op een unieke wijze mee aan het werk van de Verlossing.
Juist de wijze waarop deze medewerking theologisch moet worden omschreven, is al lange tijd onderwerp van discussie. Daarbij heeft met name de titel Co-Redemptrix, in het Nederlands doorgaans vertaald als Medeverlosseres, veel aandacht gekregen. De titel kent een lange geschiedenis en is ook door verschillende pausen gebruikt. Tegelijkertijd is binnen het kerkelijk leergezag herhaaldelijk gewezen op het gevaar dat de term verkeerd kan worden verstaan, alsof Maria naast Christus een zelfstandige of gelijkwaardige verlossende rol zou hebben.
Mater Populi Fidelis
De discussie kreeg in november 2025 nieuwe actualiteit door de publicatie van de doctrinaire nota Mater Populi Fidelis van het Dicasterie voor de Geloofsleer, over enkele mariale titels die betrekking hebben op Maria’s medewerking aan het heil. Het Dicasterie benadrukt daarin enerzijds dat Maria een unieke plaats inneemt als de eerste en voornaamste medewerkster aan het werk van Verlossing en genade.
Anderzijds acht het gebruik van de titel Co-Redemptrix ongeschikt, omdat deze volgens het Dicasterie het risico met zich meebrengt dat de unieke verlossende bemiddeling van Christus wordt verduisterd of verkeerd wordt begrepen. Het document wijst er tegelijk op dat de titel een lange theologische geschiedenis kent en in het verleden ook door pausen is gebruikt.
Ook in Nederland leidde de nota tot discussie. Zo verdedigde hulpbisschop mgr. Rob Mutsaerts het gebruik van de term en stelde hij dat een juiste uitleg ervan duidelijk maakt dat Maria nooit als gelijkwaardig aan Christus wordt beschouwd. Anderen benadrukten juist dat theologische voorzichtigheid ook vraagt om kritisch te onderzoeken of een traditionele term werkelijk de meest heldere uitdrukking van het geloof vormt.
Voorbij voor- en tegenstanders
Met de lezing van José Antonio Ureta wil Studievereniging Ad Interim ruimte bieden voor een meer uitvoerige theologische beschouwing van de vraag die achter deze discussie schuilgaat. In de publieke discussie dreigt het debat over Maria als Co-Redemptrix soms te worden teruggebracht tot de vraag of men een bepaalde titel wil behouden of juist afwijzen. Daarmee kan gemakkelijk uit beeld raken dat daarachter wezenlijke vragen uit de christologie, soteriologie en mariologie liggen. Wat bedoelen we precies wanneer we spreken over menselijke medewerking aan het heil? Waarin verschilt Maria’s medewerking van die van andere gelovigen? Welke betekenis hebben haar fiat, haar goddelijk moederschap en haar aanwezigheid onder het Kruis? En hoe verhoudt dit alles zich tot de volstrekt unieke verlossende werkzaamheid van Christus?
Ad Interim hoopt met deze bijeenkomst bij te dragen aan een gesprek waarin niet de emotionele lading van afzonderlijke termen, maar de achterliggende theologische argumenten centraal staan. Daarbij is ruimte voor de geschiedenis van het debat, voor verschillende theologische benaderingen en vanzelfsprekend voor het recente oordeel van het kerkelijk leergezag.
José Antonio Ureta
José Antonio Ureta is een in Chili geboren katholiek auteur, onderzoeker en spreker, die tegenwoordig in Frankrijk woont. Hij publiceert en spreekt al vele jaren over ontwikkelingen binnen de Katholieke Kerk en over de verhouding tussen kerkelijke leer, traditie en hedendaagse cultuur. Tot zijn publicaties behoren werken over het pontificaat van paus Franciscus en over het synodale proces.
Tijdens zijn lezing in Utrecht zal Ureta ingaan op de theologische grondslagen van Maria’s rol in het verlossingswerk, de historische ontwikkeling van het denken hierover en de actuele discussie naar aanleiding van Mater Populi Fidelis. Na afloop is gelegenheid voor vragen en gesprek.
Datum en tijd: woensdag 3 februari 2027, 19.00 uur
Locatie: Ariënsinstituut, Keistraat 9, Utrecht
Voertaal: Engels
Deelname: gratis; aanmelden is verplicht via https://forms.gle/FEgSFoDCezGWmypg8
